Vlaams, anoniem
Het Schiijtmanneke

XVIIIe eeuw ?
Polychroom Terracotta
97 x 44 cm

Inv. 992.936.1

De werken waar je niet omheen kunt | Show en Spot

Een wat ongewoon beeld…

Deze man, die zijn behoefte doet, maakt deel uit van een oude, veel voorkomende iconografie in de Vlaamse kunst. In verschillende kunstwerken van Jeroen Bosch ( ?- 1516), Pieter Bruegel (1525/1530 – 1569) en Pieter Balten (1520/1525 – vóór 1598) staan vrouwelijke of mannelijke personages in deze ‘opluchtende’ houding afgebeeld. Niets aanstootgevends: de werkelijkheid wordt weergegeven zoals zij is. In 1559 zet Bruegel in Vlaamse Spreekwoorden twee personages neer, van wie we alleen de blote billen zien. Ze zitten in het zogenaamde ‘kakhuis’. Onder hen gooit een adellijk persoon geld in het water. Op het doek Kinderspelen, uit 1560, staat op de voorgrond een vierkante pispot, een beetje naar rechts maakt een kind er een spelletje van door met een stok in de uitwerpselen te roeren. Deze scatologische dimensie wordt op natuurlijke wijze weergegeven als een deel van het dagelijks leven.

Deze kluchtige afbeeldingen wekken wellicht de indruk van misplaatste, een beetje platte, smakeloze humor. Maar achter de beelden schuilt de betekenis en de symboliek van de woorden. Deze thematiek verbergt eigenlijk een subtiele kwinkslag. In het Vlaams kan ‘uitschijten’, tevens ‘spotten met’ betekenen. We komen hier op het terrein van de moraal. Het schijtmanneke wordt niet alleen gebruikt om met de menselijke natuur te spotten, maar tevens om de mensheid haar juiste plaats te wijzen: we zijn allemaal gelijk, ons aardse bestaan is tijdelijk.

 

DnnSpot

   Minimize