Naar Pieter Bruegel de Oude (Breda ?, 1525/1530 – Brussel, 1569)
Gravure van Pieter van der Heyden (Antwerpen, ca. 1530 – 1575)
De keisnijder of de Heks van Mallegem

Gravure op papier
32,8 x 46,3 cm

Inv. 2006.5.1

Gekocht in 2006
Met steun van het Fonds Régional d’Acquisition des Musées

De werken waar je niet omheen kunt | Tussen Hemel en Aarde

De keisnijding !

Deze gravure is door Pieter van der Heyden gemaakt, naar een verloren geraakte tekening van Pieter Bruegel.

In het dorp Mallegem, Vlaams voor ‘het dorp van de gekken’ of ‘onnozelen’, zijn de inwoners op het plein bijeengekomen om een vreemd ritueel bij te wonen of te voltrekken: een kwakzalver spant zich in om de oorzaak van hun waanzin weg te nemen. Er zou namelijk een steen in hun hoofd zitten. Nadat hij een kiezel uit de schedel van de dorpeling heeft weggehaald, buigt een van zijn assistenten zich met een lantaarn over het hoofd van de ‘patiënt’ om te controleren of er nog andere kiezels in zitten. De onnozele heeft niet gezien dat er aan zijn voeten een doos vol kiezels staat, die verdacht veel lijken op de steen die uit het hoofd is gehaald. Onder tafel raapt een man er een op om te proberen de oplichterij aan de kaak te stellen, maar dat zal hem niet lukken want er zit een slot op zijn mond. Er steekt een narrenkop, het symbool van de zotheid, uit zijn mouw.

Deze gravure illustreert perfect de beroemde Vlaamse uitdrukkingen: ‘Een kei in het hoofd hebben,’ algemeen gebruikt om iemand die waanzinnig was geworden mee aan te duiden, en ‘Iemand van de kei snijden’, wat zoveel betekent als: iemand van zijn gekheid genezen. Bruegel spot hier met de kwakzalvers, waarvan er in zijn tijd veel waren, maar ook met de domheid en goedgelovigheid van de mensen, die bereid zijn om alles te geloven.

 

DnnSpot

   Minimize