David II Teniers (Antwerpen, 1610 – Brussel, 1690)
Het bezoek van de H. Antonius aan de H. Paulus

Olieverf op doek
109 x 143 cm
Middenonder ondertekend 'D. TENIERS’

Inv. D.2009.1.11

Bruikleen - Privécollectie

De werken waar je niet omheen kunt | Tussen Hemel en Aarde

Rotslandschap

De H. Antonius van Egypte leefde als kluizenaar teruggetrokken op de Colzimberg in Thebaïs en besloot na een droom om op zoek te gaan naar de H. Paulus, ook een anachoreet. Geholpen door een centaur en een sater lukt het hem de grot van de H. Paulus te vinden, die hem vertelt hoe een raaf hem al zestig jaar elke ochtend een half brood brengt. De dag van de ontmoeting van de H. Antonius en de H. Paulus brengt de raaf een heel brood.

David Teniers de Jonge stelt in zijn schilderij dit moment voor, afkomstig uit de Legenda aurea : in de lucht, in het midden van de compositie, zien we de raaf met het bescheiden maal van de twee monniken in zijn bek. De waterzak en de nap linksonder aan de voeten van de twee personages symboliseren de onthouding die ze zichzelf opleggen: ze leven enkel op water en brood. De kluizenaars overleven puur op het spirituele voedsel, voorgesteld door de geopende Heilige Schrift die hun ziel laat uitstijgen boven het lijden van het lichaam. De schedel op de kale rots, verwijzing naar de ijdelheid van de wereld, geeft de scheiding tussen twee werelden aan : de woestijn, bron voor meditatie en bezinning aan de ene kant en aan de andere de woelige wereld die het contemplatieve leven in de weg staat.

De compositie van het schilderij volgt deze dichotomische opvatting. De ruimte is in twee gelijke delen ingedeeld. De grot aan de linkerkant bestaat uit grote, massieve rotsblokken zonder enig groen, die het uitzicht belemmeren waardoor alle aandacht op de twee monniken gericht wordt. Ze vormen een muur die hen afzondert en beschermt. Niets mag hun teruggetrokken leven verstoren. Op het middenvlak aan de rechterkant opent zich een rotsachtig landschap met een dorp of stadje en een beperkt uitzicht op het achterland.

 

DnnSpot

   Minimize